De Puinhoop Genaamd Aanklager

"Doe je huiswerk. Dan is de kans dat je slaagt voor het examen groter."
                                                                                                             — Sam Rain

Als er iets te melden valt over Justitie en Veiligheid, gaat het veelal om de rol van slachtoffers tijdens het strafproces. Het spreekrecht bijvoorbeeld en dat het allemaal rondom de dader draait, terwijl het slachtoffer in de kou wordt gezet. Maar is er daadwerkelijk iets mis in het strafproces?

Voor sommige mensen zal het een bittere pil zijn — het draait allemaal inderdaad om de dader. Want er is namelijk een grondrecht voor ieder mens dat een eerlijk proces inhoudt. Het proces gaat om 'waarheidsbevinding' — zijn de aanklachten te bewijzen en is het bewijsmateriaal integer? De rechter of rechters trekken uiteindelijk een conclusie en beargumenteren deze; dit is het uitgesproken vonnis, soms in het voordeel en soms in het nadeel van de verdachte. Al wijst alles in iemands richting, men is pas schuldig als men schuldig is bevonden.

Theoretisch klinkt het heel mooi en er is niets mis mee, tenzij het om een zaak gaat die schrijnend is. Het zijn de twee kanten van de medaille en in de media wordt zelden het licht geworpen op de gouden zijde. Vooral wanneer het gaat om zaken die effect hebben op de maatschappij. De maatschappij oordeelt namelijk veel harder, dan welke rechtbank dan ook. De rechtbank is een orgaan dat voorkomt dat er mensen worden opgehangen, gevierendeeld of worden onderdrukt door machthebbers. En kijkend soms naar mijn eigen 'oordeel' als het gaat om verkrachters en pedofielen, is dat maar goed ook.

Terug naar het slachtoffer. Binnen het strafproces is er de openbare aanklager — de Officier van Justitie (of de advocaat-generaal in het geval bij de Hoge Raad) die verantwoordelijk is om het bewijsmateriaal te presenteren. Het gehele traject vooraf het proces om al het bewijsmateriaal te verzamelen komt voort uit het werk van de recherche. Dit houdt onder andere in het horen van de aangever — het slachtoffer. De feiten worden verzameld en daar dient de openbare aanklager iets mee te doen. Alle zaken die meewegen aan de kant van de aanklacht zijn dus vóór het proces verzameld.

Het spreekrecht mag daarom eigenlijk niet eens gezien worden als 'bewijsmateriaal', maar als 'persoonlijke omstandigheden' die meegewogen dienen te worden aan de zijde van de openbare aanklager. Net zoals deze omstandigheden worden meegewogen van de verdachte. Alleen het gaat niet om recht, maar om vergelding. Men wilt dat de rechtbank een gepaste straf oplegt.

Het probleem zit vooral niet binnen het proces, maar bij de aanklager. Net zoals de wet flexibel is voor de dader, is het deze ook voor de aanklager. Vormfouten, vrijgesproken feiten omdat het bewijsmateriaal onrechtmatig is verkregen, komen door onzorgvuldig politiewerk. Het gebrek van informatie over de vooruitgang van het proces komen uit de kant van de openbare aanklager. Juridische bijstand, zoals over bijvoorbeeld schadevergoeding, daar doet men zelden duidelijk over.

Het slecht voorbereiden en presenteren van de casus voor de rechtbank, komt door de nalatigheid van de openbare aanklager. Maar daar hoor je de Minister niet over. Wie iets wilt doen voor slachtoffers en hun recht, dient maar eens te beginnen bij het Openbaar Ministerie. Want hoeveel men ook wilt zeggen, het treft geen doel met een onprofessionele aanklager.

©SamRain
Rechtspraak

De Natte Droom van Fred

"Het rechtssysteem werkt. Het beleid wat er vooraf gaat, die is stuk."
                                                                                                 — Sam Rain

Wilde plannen voor het Gevangeniswezen — veel gevangenissen sluiten, meer gevangenen op een enkele cel, verder versoberen. Oftewel, als het niet langer kan, dan maar zwaarder. In de droom van Fred is het veel te humaan. Vrijheidsbeperking is niet voldoende.

Ooit werden er in de Middeleeuwen gevangenen eerst op een karretje gespannen om bespot te worden met het behulp van stenen en rot fruit, voordat de martelingen begonnen. Wie genade vroeg na de eerste purificatie rituelen, mocht 'gelukkig' zich iets eerder melden bij de poort van het leven erna met behulp van een botte bijl. Was je wat rijker, dan ging het via een opknoping en een theaterspel daarvoor.

Het rechtssysteem is om dit soort wanpraktijken te voorkomen; niet om milder te zijn voor daders, maar zodat de natuurlijke wreedheid van de mens in toom wordt gehouden. De maatschappij is namelijk veel strenger dan welke rechter dan ook. En gelukkig maar. Zodoende kennen we in Nederland de doodstraf niet meer. Iemand gevangen zetten is tweeledig — de maatschappij beschermen tegen de persoon én een vergelding in een vorm van vrijheidsbeperking. Dit laatste is veel meer dan alleen opgesloten zitten in een ruimte van twee bij zes.

Er zijn wel feiten die onomstotelijk vast staan — er zijn mensen in de maatschappij die altijd een gevaar zullen vormen of een zeer grote kans hebben om dat te zijn. Mensen zoals Anders Breivik of andere geestelijke gestoorden. Mensen die dusdanig veel schade hebben aangericht, waardoor ze functioneel niet meer kunnen opereren in de maatschappij, al hebben ze de beste motivatie ter wereld. Een ander feit is dat pijn en leed namelijk geen 'prijs' toegekend kan worden — ze kunnen niet betaald worden in welke bestaande valuta dan ook. Daarom is de prijs voor ieder slachtoffer altijd te laag. Er zijn daarom nooit winnaars.

De natte droom van Fred houdt in dat er wel degelijk een prijs is te koppelen aan dat laatste feit. De vergelding moet ook net zo gruwelijk worden als de daden die worden begaan. Een afweermechanisme dat zo afschrikwekkend moet zijn, zodat iedereen eerst zal nadenken voordat zij deze daden begaan. In plaats van een bordje 'pas op voor de hond', zet deze droom een aantal hoofden op staken met een rottend lijk aan de boom centraal. Ik begrijp dat wel en ik kan er ook sympathie voor opbrengen. Want er gebeuren nu eenmaal gruwelijke dingen in de wereld, die al het rationele denken te boven gaan. En vooral voor wie deze dingen overkomt, vindt dat dit soort daden nooit meer mogen gebeuren.

Fred heeft zijn dromen opgeschreven. Hij gaat het allemaal veranderen — denkt hij. Waar hij echter geen rekening mee houdt is dat hij de vruchtbare grond begint in te kopen om onkruid te laten groeien als bonenstaken. Wanneer je mensen met een al scheefgegroeide moraliteit in een jungle gooit, verwacht dan geen modelburgers. Want het is niet Tarzan die terugkomt in de maatschappij, maar King Kong. Je weet wel, die oversized Gorilla, die vele helikopters achter zich aan krijgt tijdens zijn beroemde ontvoering en half de stad kort en klein slaat.

Nee, je kunt niet iedereen helpen. Maar als je iets doet voor het maatschappelijk belang, kom dan niet met een jerrycan benzine om een brand te blussen.

©SamRain
Gevangeniswezen

Ken je rechten: Vooral vanwege politieambtenaren

“Iedere Nederlander wordt geacht de wet te kennen.”
                                                                        - Wetboek

Wat mag wel en wat mag niet? Politieambtenaren wijzen je zelden op de rechten die jouw belang zijn; eventuele consequenties laten ze het liefst ook buiten beschouwing. Door schade en schande wordt men wijs – alleen is het kwaad dan vaak al geschied.

Amerikaanse series leiden ons vaak op het verkeerde pad; de rechtszaal en strafrechtelijk onderzoek in Nederland worden vaak ‘opgefleurd’ door ‘Baantjer’ of ‘Moordvrouw’ – de realiteit is vaak bureaucratisch en ook behoorlijk onbeschoft. Nederland kent een stevige wetgeving en net zoals criminelen de wet omzeilen door middel van zwijgen, doen politieambtenaren in het algemeen hetzelfde.

Een politieambtenaar mag bijvoorbeeld niet zonder verdenking iemand aanhouden; dankzij de identificatieplicht hebben zij een middel in handen waar ze dankbaar gebruik van maken. Zorg daarom dat je altijd een bewijs van legitimatie bij je hebt – want zonder legitimatie mag een ambtenaar je escorteren totdat je geïdentificeerd bent. Je bent echter niet verplicht tot antwoorden in het algemeen; vraag daarom dan rechtstreeks of je verplicht bent tot antwoorden én of je iets ‘ten laste’ is gelegd. Want als men vraagt of je een verklaring wilt afleggen, betekent dit vrijwillig – ongeacht of dit in het kader is van ‘het onderzoek’.

Zo mag een politieambtenaar zonder redelijke verdenking van een misdrijf óf bevel van de officier van Justitie jouw woning binnentreden. Vaak luidt dan de vraag of zij binnen ‘mogen’ komen. Als je niets ten laste wordt gelegd of als er geen bevel tot huiszoeking uitgevaardigd is, is het verstandig om dit ‘verzoek’ te weigeren. Net zoals iedere Nederlander is de politie verplicht zich aan de wet te houden. Maak dan ook zeker melding door middel van een klacht (óf zelfs aangifte) wanneer je denkt te zijn aangetast in je rechten.

Zoals jij legitimatieplicht hebt, geldt dit ook voor hen die het beroep van politieambtenaar uitoefenen. Onthoud daarom de achternamen én rang van de ambtenaar, opdat je weet over wíe je een klacht wilt indienen bij ongewenst gedrag. Ieder orgaan van de overheid kent geschillen- en beklagcommissies; die zijn niet voor niets in het leven geroepen!

Wanneer je wordt aangehouden als verdachte, kun je gebruikmaken van het zwijgrecht. Je bent niet verplicht om iets te verklaren. Wél moet je gebruikmaken van het consultatierecht; wijs het nooit van de hand! Advocaten zijn specialisten in de wet én de uitvoering ervan; al voelt het tegenstrijdig, wacht altijd af tot je een advocaat gesproken hebt. Een rechter bepaalt namelijk of jouw aanhouding rechtmatig is verlopen en een enkele zin kan het verschil betekenen tussen gaan en zitten.

Wanneer je aangifte doet en voelt dat men niet serieus tijd besteed aan jouw aangifte, dien een klacht in. Politieambtenaren zijn verplicht iedere aangifte serieus te onderzoeken. Vooral inbraken worden van de kaart gewezen, waar geen geweld of miljoenenschade is opgelopen. De politie heeft een zorgplicht tegenover de burger, echter neemt niet iedere politieambtenaar deze serieus.

De politie is niet je vijand, maar een maatschappelijke dienst voor burgers. Je mag ze daarom afrekenen op hun gedrag wanneer deze zich niet conformeert aan de ethiek die bij het beroep behoort.
Macht corrupteert; daarom zijn er commissies en tuchtraden in leven geroepen. Maak daar ook gebruik van en ken je rechten; wie in welk geval dan ook gelijk heeft bepaald de rechter, niet de blauwpet!

©SamRain
Rechten